Ukrainofobi ve Rus emperyalizminin tarihsel birliği. Putin’in makalesine karşı görüşler

Ulusal Stratejik Araştırmalar Enstitüsü uzmanı Ivan Valyuşko, Putin’in makalesini değerlendirdi. Makaleyi Türkçeye çevirerek sunuyoruz.

Putin’in makalesine karşı bir yazı hazırlayan ve Rubryka‘da yayınlayan Valyuşko, Taras Şevçenko’nun bir şiirinden alıntı ile başlıyor ve şöyle diyor:

… Doyumsuz bir gözü var
Dünyanın sınırlarının ötesine bakıyor,

Taras Şevçenko, “Rüya”

Ukrainofobi ve Rus emperyalizminin tarihsel birliği üzerine. Putin’in bir bilim adamı-analist rolünü oynarken söylemek istediği şey

Putin makaleyi yazdı. Bu ifade şaşırtıcı değil, çünkü Rusya devlet başkanı zaten birçoğunu çeşitli yayınlarda, hatta yurtdışında bile söylemekteydi. Putin 40.000 karakterlik bir makale yazdı, ayrıca bu da yeni bir şey değil, kelimeleri yaymayı seviyor. Ancak Putin’in makaleyi Ukraynaca yazmış olması o kadar beklenmedik (daha önce hiç olmamıştı) ki sizi hemen metni okumaya teşvik ediyor. Spoiler: buna değmez.

Yazının bizim dilimizde yazılmış olması bizi teselli edebilir. Halâ acizlikten gelen düşmanın ne yapacağını bilmediğini, doğaçlama yaptığını ve taviz vermeye hazır olduğunu düşünebiliriz. Ancak, eleştirel düşünmeye ve Ukrayna’nın Putin’i “Avusturya Genelkurmayı’nın eseri” olarak konuşmaya veya barış aramaya zorlamak için hiçbir şey yapmadığını farketmeye değer. Dolayısıyla, düşman reaktif değildir ve bu, düz bir çizgideki vaadin banal olarak yerine getirilmesinden daha fazlasıdır. Dahası, bu makale planlanlıydı (veya Putin taslağı zaten görmüştü) ve sadece açıklandı. Bununla alay etmeyi ve trollemeyibırakmalı; çünkü ciddi bir şeyler oluyor.

Makale orijinal değil, Rus politikacıların ve Putin’in emperyal bilinç akışında defalarca söylediği birçok şeyi içermektedir. Ekim 2015’te, Valdai Kulübü ile bir tartışma sırasında, Rusya devlet başkanı Sovyetler Birliği’nin çöküşünü insani bir trajedi olarak nitelendirdi: 25 milyon etnik Rus, dünyanın en bölünmüş ulusu olarak kendilerini “kendi istekleri dışında ve bir anda” yurtdışında buldular.  Putin’in söylediği buydu. Buna karşılık, bu tezler, 2005 yılında Alman TV kanalları ARD ve ZDF ile yaptığı, aile ve ekonomik bağların kopması nedeniyle SSCB’nin çöküşünü bir trajedi olarak nitelendirdiği röportajının tekrarı. Aynı röportajda, Rusya’yı Sovyetler Birliği’nin çöküşünün ana başlatıcılarından biri olarak adlandırılması dikkat çekicidir; çünkü “eski Sovyet cumhuriyetlerinin bağımsız hale gelmesi, Rusya’nın kendisinin istediği şeydir.”

Bu nedenle, satırlar arasında Ukraynalılar ile Ruslar arasında “kendi hatalarımız” sonucu oluşan duvardan söz edilmesi şu şekilde anlaşılmalıdır: Ukraynalılar Batılı devletler tarafından ikna edildikleri için, Ruslar da bu olasılığa izin verdikleri için suçludur. Oldukça şoven bir tarih yorumu: Yani diğer devletler, kendi halklarının çabalarıyla değil, yalnızca Rusya’nın aktif olarak itiraz etmemesi sebebiyle kuruldu.

A. Sobchak’ın aktardığına göre Putin, 1922’deki tarihi adaleti yeniden tesis etmek için güney ve doğudaki bazı Ukrayna topraklarının Ukraynalı olmaması gerektiğini ima ederek, “Neyle geldiysen öyle git” dedi. Ancak Putin’in bu sürece Macaristan’la birlikte Avusturya’yı , Slovakya ve Romanya ile birlikte Çek Cumhuriyeti’ni dahil etmeyi planlaması pek alışılmadık bir durum değil. Ve o zaman Azak Denizi’ni bir iç Ukrayna gölü yapan Rus topraklarına veda etmeye hazır olması da pek alışılmadık değildir.

Genel olarak, makale “şimdiyi daha iyi anlamak ve geleceğe bakmak için” tarihe odaklanmaktadır, ancak Kremlin’in geleneksel tarzında yazılmıştır: bazı gerçekleri çarpıtmak, diğerlerini tek taraflı ele almak ve Rusya’nın tüm önemli olaylarda genel bir tahsisatının olması. Evet, Putin yalan söyledi ve iyi de yalan söyledi, ancak gerçekleri kontrol etmeyi bırakmamanızı öneririm. Bu tür çalışmalar tarihçiler tarafından zaten yapılmıştır. “Bazı konjonktürlere, mevcut siyasi koşullara” daha fazla dikkat edeceğiz.

Kremlin’in babası için kendi ulusunu yönetmesi yeterli değil: başkalarına da bunu öğretmek istiyor. Özellikle aynı anda yapabiliyorsanız neden yapmayasınız. Ancak Rus liderin dilsel ve analitik yeteneklerini abartmamak gerekir: bir makale yazdı ve yabancı bir dile çevrildi. Normal ve olağan uygulama. Bununla birlikte, orijinali okumak daha iyidir, çünkü Rusça metinde, “Ukrayna’da” ifadesindeki Putin’in düşüncesini, Rusça gramer kurgusunun kullanılmasıyla tüm güzelliğiyle kendini gösterir. Bu, kurdun koyun derisine, koyuna değil, etine olan sevgisinden girdiğini anlamak için yeterlidir.

Rus emperyal politikasının tümü gibi, makalenin de farklı okuyucular için birkaç amacı var. İlk olarak, sonbaharda DNR temsilcilerinin katılacağı Duma seçimleri yapılacak. Elbette iktidar partisinden. Rusların Birleşik Rusya’ya karşı tutumu uzun zamandır şüpheciydi ve Donetsk ve Lugansk bölgelerinden adaylar pahasına elin yükseltilmesi pek de açık değildir. Bununla birlikte, tek halk mitinin desteklenmesi, katılımlarını meşrulaştırıyor ve Rusya Federasyonu’na gerçek bir entegrasyon olmadan “cumhuriyetleri” kendi başlarına düşünmeye izin veriyor gibi görünüyor. Ancak, hiçbir şekilde böyle bir katılımı dışlamamaktadır.

İkincisi, Rusya uzun zamandır Ukrayna’da Batılı devletlere ve onların birliklerine karşı propagandayı geliştirmekte ve aktif olarak desteklemektedir. Bu bakış açısından, makale, Ukraynalıları, batıya giden yolun boşuna olduğuna doğru ikna etmeye yönelik yoğun bir girişimdir, çünkü onları bin yıllık tarihe dayanan bir kardeş halk olarak aynı aile içerisinde görmek istemektedirler.

Üçüncü hedef en kapsamlı olanıdır. İlk bakışta, makalenin belirli bir muhatabı yoktur, ancak bu izlenim yanıltıcıdır. Kaotik ve bulanık değil, büyük ölçeklidir; Tarihsel gerçeklerle oynamak kendi başına değil, Rusya’nın Sovyet sonrası alana yönelik iddialarının ideolojik temelini göstermek içindir. Karşı konulamaz ve mantıksız, yapay ve istikrarsızdır, ancak bu temelde Kremlin’in politikası zaten uygulanmaktadır. Burada her şey kaba ve sanatkarane işlenmiş bir provokasyonu andırıyor: dünyanın yeni küstahlığa nasıl tepki vereceğini kontrol etmek. Ya Kremlin’deki ustanın biraz hasta olduğuna, halüsinasyon gördüğüne, gerçekmiş gibi davrandığına karar verecek ve bu yüzden ona Ukrayna’nın gerçek tarihini ve dünya siyasi haritasındaki topraklarının ana hatlarını hatırlatması gerekecek; ya da dünya gülecek, susacak ve bu yazılanlarla hemfikir olacak, Rusya’nın yayılmacı planlarını ve emperyal emellerini gerçekleştirmesi için alan açacak. Batı’nın kardeş Ukrayna’yı kendisine doğru çevirmek istediği iddiası makalede yeni icat edilen “Rusya karşıtı” şeklinde ifade edilmesi ve bunun 7 kez kullanılması tesadüf değil. Rusya, Ukrayna’nın Batılı ülkelerin dış kontrolü altında olmasına izin vermeyecek, çünkü dışarıdan Rusya’nın kendisi tarafından yönetilmesi gerekiyor. Bu, bir “tarihçi”nin tüm analiz edilmiş vakayinamesinin ana motifidir.

Makalenin tamamı “1984” romanından bir alıntı gibi görünüyor: sürekli bir haberverme hali. Otokrasinin liderinden “Ukrayna toplumunda bir korku atmosferi yaratılması” hali , yabancı toprakların saldırgan ve işgalcisinden “saldırgan söylem” hakkında, manipülatör ve şantajcıdan “neo-hoşgörü” hakkında, yerli halkları ezenlerden “neo-Nazilerin hoşgörüsü” hakkında, güç bloğuna dayanan ve diğer güç kullanımını tehdit eden bir kegebistten “şiddetli asimilasyon” hakkında , “ülkenin askerileştirilmesi” ve bunun diğer birçok unsuru hakkında “analitik” bir makale okumak gerçekten garip. Kavramların geleneksel ikamesine ek olarak, kurbanını her şeyi kendisinin kışkırttığına ve sadece kendini savunduğuna ikna eden bir haydut mantığına ve taktiklerine benziyor.

Aynen böyle ve benzeri şeyleri daha önce ve aynı Putin’den duyduk. Ancak, daha önce çeşitli telefon görüşmelerinde veya röportajlarda konuşmalar yapıldı ve burada Rusya Federasyonu Başkanı’nın resmi web sitesinde Rusya Federasyonu Başkanı’nın metnini okuyoru. Bu bile bir makaleyi doktriner saymak için yeterlidir. Son yıllardaki yabancı yönetim, ulusal çıkarların Amerikalılara teslim edilmesi, Ukraynalıların ikinci sınıf doğası hakkındaki tüm propaganda histerisinin tesadüfi bir medya hikayesi değil, planlı bir politikanın parçası olduğuna tanıklık ediyor. Ve bu anlatılar hiçbir yerde yok olmayacak, sadece ülkenin siyasi liderliğinin komşu devlete karşı tutumunu yansıttığı için güç kazanacak. Makalenin yankı uyandırması ve Ukrayna liderlerinden tepki alması, kendi içinde bu tür ideolojik operasyonların tehlikesine işaret ediyor.

Kendi gündemimize konsantre olmak ve ilerlemek yerine, tek bir saldırıyı püskürtmek için çabalıyoruz. Bu endişe verici, çünkü duyurulara değil, gerçek eylemlere tepki vermemiz gerektiğinde ne olacağı belirsiz. Evet, makale Svyatoslav’ın “Senin için geliyorum” ifadesinin kamufle edilmiş bir çeşididir. Anahtar cümle ise bir paragrafta sabitlenmiştir: “Ukrayna’daki Ruslar sadece nesiller boyu atalarından gelen köklerinden vazgeçmeye değil, aynı zamanda Rusya’nın düşmanları olduğuna inanmaya da zorlanıyorlar. Rusya’ya karşı saldırgan, sonuçları bize karşı kitle imha silahlarının kullanılmasıyla karşılaştırılabilir.” Bu yılın baharında, Ukrayna topraklarının geniş çaplı bir askeri işgal tehdidi altında olduğu gerçekçi göründüğünde, Dmitriy Peskov “sınırlarının yakınında bir iç savaş yeniden başlarsa…” diyerek bunun Rusya’nın güvenliğine yönelik bir tehdit olduğunu söyledi. Burada ise Putin, Ukrayna makamlarından vatandaşlarına yönelik tehditten şahsen bahsetmektedir.

George Orwell, “Politika ve İngiliz Dili” adlı makalesinde, siyasi dili, “yalanlar doğru, cinayet kulağa hoş gelecek ve boş konuşmalar etrafında ağırlık yanılsaması yaratacak şekilde düzenlendiği” için eleştirir. Yaklaşık 70 yaşındaki Putin’in kendi ve bilimsel Rus hafızasının arşivlerinde biraz kafası karışık olabilir. Ukraynalı politikacıların, gazetecilerin ve uzmanların bu “boş konuşmaya” çok fazla dikkat etmiş olmaları mümkündür. Ancak, bu peri masalları anlatan şapkalı ve pipolu iyi bir dededen değil, genellikle oldukça ölümcül emirler veren ve bunu yapan bir adamdan geldi. Bu durumda, dikkatli olmak daha iyidir.

Ivan Valyuşko

Vladimir Putin’in “Ruslar ve Ukraynalıların tarihsel birliği üzerine” makalesi

Caner Cangül

Endüstri Mühendisi. Internet teknolojileri ve fotoğraf ile ilgilenmekte. Sitenin teknik sorumluluğu ve yönetimi yanında editörlük ve çevirmenlik yapmaktadır. 8 yıldır Kiev'de yaşamaktadır. İletişim: [email protected]