Ukrayna NATO Üyesi Olabilir mi?

Eski Sovyet ülkeleri arasında Rusya ile problem yaşamayan devlet sayısı oldukça az görünüyor. Rusya’nın beklenmedik hamleleri, Ukrayna başta olmak üzere eski Sovyet ülkelerini endişelendirmeye devam ediyor.

Baltık ülkeleri olarak adlandırılan Litvanya, Letonya ve Estonya 2004 yılında AB ve NATO üyesi olarak kendisini tamamen Batı’ya entegre etme konusunda önemli adımlar atmıştı. Bu üç ülkede de NATO’nun askeri unsurları bulunuyor ve bilindiği gibi NATO’nun 5. maddesi gereği bir üyeye saldırı olursa bütün ülkeler savaşa girmiş oluyor. Bu sebeple Baltık ülkelerinin Rusya karşısında nispeten daha güvende olduklarını söylemek mümkün.

Rusya-Belarus ilişkilerini Türkiye-Azerbaycan gibi değerlendirebiliriz. Yani onların da görünürde ciddi bir Rusya tehdidi bulunmuyor. Orta Asya ülkeleri de büyük ölçüde Rusya etkisi altında kalmış gibi gözüküyor. Bu açıdan eski Sovyet ülkeleri, ya Rusya yanında ya da Batı’ya entegre olarak kendini korumaya almış durumda.

Peki ne tamamen Batı’ya entegre olan ne de Rusya tahakkümü altına giren Ukrayna’yı çeşitli tehditlerle karşı kim koruyacak?

2014 yılında Doğu Ukrayna’da ve Kırım’da Rusya’nın ne kadar tehlikeli adımlar atabileceğini tüm dünya gördü. Askeri teknoloji bakımından oldukça eski donanımlara ve kısıtlı imkanlara sahip olan Ukrayna, ordusunu ciddi bir şekilde modernize etmesi gerekiyor. Bu modernizasyon ve ordunun eğitimi açısından NATO üyeliği hayati bir mesele…

NATO tarafından konuya bakıldığında, bütün ülkeler Ukrayna’nın birliğe katılmasına sıcak bakıyor. NATO genel sekreteri Stoltenberg geçtiğimiz yıl Odessa’da yer alan Ukrayna Deniz Harp Okulunu diğer üst düzey NATO yetkilileri ile beraber ziyaret etmiş ve Ukrayna’nın yerine getirmesi gereken şartları 5 yıl içinde gerçekleştireceği açıklanmıştı. Bu şartlar yerine getirilirse, NATO açısından Ukrayna’nın üyeliği ile ilgili bir problem bulunmuyor.

Ukrayna da en başta Rusya endişesinden dolayı NATO üyeliğini sık sık dile getiriyor. Geçtiğimiz günlerde Ukrayna devlet başkanı Vladimir Zelenskiy, NATO üyeliği için Ukrayna’nın stratejik rotası olarak belirlenen Ukrayna Ulusal Güvenlik Stratejisini onayladığını açıklamıştı. Yani Ukrayna da NATO gibi üyelik için istekli ve çalışmalarına devam ediyor.

Sizce hedeflendiği gibi 5 yıl içinde Ukrayna bu şartları yerine getirir ve NATO üyesi olabilir mi?

İki taraf açısından bir problem gözükmese de bu konuda en büyük engel tabii ki Rusya, geçtiğimiz yaz Moskova’da katıldığım bir projede Rusya-Ukrayna ilişkileri hakkında konuşma yapan bir Rus uzman, Ukrayna’nın NATO üyeliğine Rusya’nın hiçbir şartta izin vermeyeceğini söylemişti. Olası bir savaş durumunda 29 üye ülkeyi karşısında bulmak istemeyen Rusya, Ukrayna’yı tek başına ve yalnız görmek istiyor.

2008 yılında NATO’ya üye olma planları yapan Gürcistan’a karşı sert bir askeri müdahalede bulunarak tabiri caizse Gürcistan’ı “cezalandıran” Rusya, hali hazırda Ukrayna’nın önemli şehirlerini ilhak etmiş durumdayken yeni bir hamle yapmaktan da çekinmeyecek gibi görünüyor.

Sonuç olarak üyelik konusunda karşılıklı görüş alışverişinde bulunan NATO ve Ukrayna’nın, Rusya’yı da hesaba katarak adımlar atması, bölgede güvenlik ve istikrarın sağlanması için oldukça önemli gözüküyor.

Yusuf Bektaş
Marmara Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Lisans Öğrencisi

Yusuf Bektaş

Marmara Üniversitesi Uluslararası İlişkiler bölümü öğrencisi. Rusya ve Ukrayna üzerine çalışmalar yapmaktadır. Türkiye’de T24, Daktilo1984 ve Medya Günlüğü, Rusya’da Inosmi ve Vostis’de yazıları yayınlanmıştır.