Anayasa Mahkemesi: Ukrayna’nın her vatandaşı Ukrayna dilini bilmek zorundadır

Ukrayna dilinin devlet dili olarak işleyişini sağlamaya ilişkin yasanın anayasaya uygunluğunu değerlendiren Ukrayna Anayasa Mahkemesi’nin kararında tekrar belirtildiğine göre her Ukrayna vatandaşının Ukrayna dilini bilme sorumluluğu bulunmaktadır.

Ukrayna Anayasa Mahkemesi “Ukrayna dilini vatandaşlık dili olarak bilmek her Ukrayna vatandaşının görevidir. Ayrıca, her Ukrayna vatandaşı kişisel iletişim için istediği dil veya dilleri seçmekte özgürdür.” denildi.

Ukrayna dilinin bir devlet dili olarak işleyişine ve devlet tarafından desteklenmesine ilişkin prosedürün, tarihsel olarak Ukrayna’da yaşayan ulusal azınlıkların dillerine saygı gösterilmesi ve Ukrayna’ya mensup kişilerin bu tür azınlıklarda dil haklarının korunmasının sağlanması ile birleştirilmesi gerektiğini de not etmiştir.

Anayasa Mahkemesi, “Ukrayna dili, Ukrayna devletinin ayrılmaz bir özelliğidir, eski Kiev döneminden itibaren tarihsel sürekliliğini korur. Ukrayna dili, Ukrayna devletinin ve onun uzlaşmasının vazgeçilmez bir koşuludur (conditio sine qua non).” dedi.

Yasanın anayasaya uygunluğu konusunda Anayasa Mahkemesi’ne sunum yapan milletvekilleri, Ukrayna dilinin devlet dili olarak işleyişini sağlamaya ilişkin yasanın normlarının hiçbir şekilde Rusça konuşan vatandaşlara karşı ayrımcılık yapmadığını ve yerli halkların ve ulusal azınlıkların dil listesini sınırlamadığını açıklığa kavuşturdu.

Anayasa Mahkemesi iletişim departmanı raporlarında “Anayasa Mahkemesi, çekişmeli yasanın, ulusal azınlıkların dilleri (Rusça dahil) yasal statüsüne sahip dillerin özgürce geliştirilmesini, kullanımını ve korunmasını kısıtlayabilecek düzenlemelerin yanı sıra, bu düzenlemeleri içermediğini tespit etmiştir. Devletin kimlik gelişimini, özellikle de Ukrayna’nın dilsel, yerli halkları ve ulusal azınlıklarını teşvik etmesini engelleyecektir.” dedi.

Mahkemenin, amacı Ukraynacayı devlet dili olarak yerleştirmek olan yasal düzenlemenin, Ukrayna’nın demokratik sistemini de koruduğunu ve kanun koyucunun farklılaştırılmış hukuk kuralları çerçevesinde seçtiği araçları tespit ettiği belirtilmektedir. Hukukta uygulanan yaklaşımın, çekişmeli hukukta izlenen meşru amaçla orantılı olmasıdır.

Anayasa Mahkemesi, açıklamasında “Mahkeme, çekişmeli yasanın, Ukrayna’nın farklı bölgelerinin diğer devletlerde uzun süre kalmasının ve Ukrayna’nın birinci çarlık döneminde bir yüzyıldan fazla süren genel Ruslaştırılmasının sonuçlarının üstesinden gelmek için yasal bir araç olduğu görüşündedir. Rusya ve daha sonra SSCB ve Ukrayna dilinin devlet dili olarak işleyişini sağlayan kurumsal mekanizmaların tanıtılması için uygun bir yasal temeldir ve devlet tarafından destekleyici eylem (olumlu eylem) lehine uygulama kabiliyetine sahiptir. Ukrayna’nın ulusal azınlıkların dillerinin gelişimini, kullanımını ve korunmasını engellememektedir.” dedi.

Buna ek olarak, Anayasa Mahkemesi’nin, tartışmalı yasanın Verkhovna Rada’nın genel oturumlarında görüşülmesi ve kabul edilmesi sırasında Ukrayna milletvekillerinin yasama girişimi hakkının ihlal edilmediğini tespit ettiği bildirilmektedir.

Ukrayna Anayasa Mahkemesinin kararı bağlayıcıdır, kesindir ve temyize tabi değildir.

Bildirildiği üzere, 25 Nisan 2019’da Verkhovna Rada, devlet dilinin hükümette, yerel yönetimde ve kamusal yaşamın diğer kamusal alanlarında zorunlu olarak kullanılmasını sağlayan Ukrayna diline ilişkin bir yasa taslağını bir bütün olarak kabul etti. İkinci okumada ve toplamda 278 kişinin milletvekili ilgili yasaya oy verdi. Kanun 16 Temmuz 2019’da yürürlüğe girdi.

21 Haziran 2019’da Anayasa Mahkemesi, 51 kişinin milletvekilinden dil yasasının Ukrayna Anayasası’na uygunluğuna ilişkin anayasal bir görüş aldı.

14 Temmuz 2021’de Ukrayna Anayasa Mahkemesi, Ukrayna dilinin devlet dili olarak işleyişini sağlamaya ilişkin yasayı anayasal olarak kabul etti.

ukrhaber.com

YouTube Shorts Ukrayna’da da kullanıma açıldı

Caner Cangül

Endüstri Mühendisi. Internet teknolojileri ve fotoğraf ile ilgilenmekte. Sitenin teknik sorumluluğu ve yönetimi yanında editörlük ve çevirmenlik yapmaktadır. 8 yıldır Kiev'de yaşamaktadır. İletişim: [email protected]